Gần đây tôi đang xem các thứ liên quan đến giao dịch ngoại hối, phát hiện thị trường này thật sự rất thú vị. Nhiều người chỉ biết đến cổ phiếu, tiền mã hóa, thực ra khối lượng giao dịch và tính thanh khoản của thị trường ngoại hối còn vượt xa những thứ đó, hàng ngày trên toàn cầu có rất nhiều ngân hàng, doanh nghiệp, nhà đầu cơ tham gia.

Bản chất của giao dịch ngoại hối là mua bán các loại tiền tệ của các quốc gia khác nhau. Ví dụ như bạn thấy GBP/USD (bảng Anh đổi đô la Mỹ), phần trước là đồng tiền chuẩn, phần sau là đồng tiền định giá. Số 1.3809 này thể hiện 1 bảng Anh đổi được 1.3809 đô la Mỹ. Cặp tiền này vì lý do lịch sử còn có biệt danh gọi là "cáp", bắt nguồn từ một dây cáp xuyên Đại Tây Dương vào thế kỷ 19. Các cặp tiền chính có khối lượng giao dịch lớn nhất còn có USD/JPY, EUR/USD.

Tại sao nhiều người tham gia giao dịch ngoại hối như vậy? Trước tiên, nó có mức cản trở gia nhập thấp hơn nhiều so với cổ phiếu. Bạn có thể cần vài nghìn đô để mua một cổ phiếu, nhưng chỉ với 100 đô là đã có thể bắt đầu giao dịch ngoại hối. Thứ hai, thị trường này gần như 24 giờ liên tục giao dịch, các trung tâm giao dịch trên toàn thế giới (New York, London, Tokyo, Sydney) hoạt động luân phiên, phá vỡ giới hạn thời gian. Tính thanh khoản cũng rất mạnh, chênh lệch giá mua bán rất nhỏ.

Phương thức giao dịch cũng rất đa dạng. Đơn giản nhất là giao dịch giao ngay, mua vào cặp tiền rồi chờ tăng giá để bán ra. Nhưng điều thực sự hấp dẫn là sử dụng đòn bẩy. Ví dụ bạn có 10.000 đô, dùng đòn bẩy 10 lần thì có thể giao dịch vị thế 100.000 đô. Như vậy, biến động nhỏ cũng có thể mang lại lợi nhuận đáng kể, nhưng rủi ro cũng tăng gấp bội. Nếu thị trường đi ngược chiều, bị ép đóng vị thế, trong phút chốc có thể khiến tài khoản của bạn cạn sạch.

Ngoài đòn bẩy, còn có cách chơi phòng ngừa rủi ro. Nếu bạn lo lắng về biến động tỷ giá, có thể dùng hợp đồng tương lai hoặc quyền chọn để cố định giá giao dịch trong tương lai. Ví dụ một công ty Anh muốn xuất khẩu hàng sang Mỹ, họ có thể mua quyền chọn mua GBP/USD, như vậy có thể giao dịch theo giá đã định trong tương lai, tránh rủi ro tỷ giá.

Còn có chiến lược gọi là "giao dịch chênh lệch lợi nhuận" (arbitrage), tức là lợi dụng chênh lệch lãi suất giữa các quốc gia để kiếm lời. Giả sử khu vực đồng euro lãi suất 1%, Mỹ là 2%, bạn có thể bán euro trên thị trường giao ngay để đổi lấy đô la, rồi gửi đô vào ngân hàng Mỹ hưởng lãi cao, đồng thời dùng hợp đồng tương lai để cố định tỷ giá quy đổi. Như vậy vừa có thể kiếm lãi chênh lệch, vừa tránh rủi ro tỷ giá.

Về đơn vị giao dịch, ngoại hối dùng "lot" để tính. Một lot tiêu chuẩn là 100.000 đơn vị tiền tệ chuẩn, còn có mini lot (1.000), micro lot (1000), nano lot (10). Giá biến động được đo bằng "pips", thường là phần thập phân thứ tư (đối với yen là phần thứ hai). Một số nhà môi giới còn cung cấp độ chính xác 0.1 pip.

Điểm đặc biệt của giao dịch ngoại hối là nó bao phủ hơn 180 loại tiền tệ hợp pháp trên toàn cầu, phạm vi địa lý cực kỳ rộng lớn. Giá cả bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố toàn cầu như chính trị, kinh tế, đầu cơ, chuyển tiền, biến động thường xuyên. Dù lợi nhuận tỷ lệ thấp, nhưng qua khối lượng lớn giao dịch vẫn có thể nhân đôi lợi nhuận.

Tuy nhiên, thị trường này cũng có rủi ro. Quy định pháp luật khác nhau giữa các quốc gia, dù nhà giao dịch cần qua các sàn môi giới có giấy phép, vẫn dễ dàng tìm thấy thị trường ít kiểm soát hơn. Thêm nữa, đòn bẩy có thể giúp nhanh giàu, nhưng cũng dễ khiến mất sạch vốn nếu không cẩn thận. Vì vậy, trước khi dùng đòn bẩy, nhất định phải hiểu rõ cơ chế rủi ro.

Tổng thể, cùng với sự phổ biến của các nhà môi giới trực tuyến và cạnh tranh dịch vụ tài chính ngày càng gay gắt, giao dịch ngoại hối ngày càng tiện lợi cho các nhà nhỏ lẻ. Nhưng độ phức tạp của thị trường này không thể xem thường, cần dành thời gian học các yếu tố cơ bản, phân tích kỹ thuật, hiểu rõ logic biến động tỷ giá để có thể đứng vững trong giao dịch ngoại hối.