Tôi vừa để ý thấy một hiện tượng địa chính trị khá thú vị. Gần đây Kim Jong-un lại gây chú ý với một tin lớn; lần này là những lời lên án mạnh mẽ nhắm vào Israel. Ông nói rằng Israel căn bản không phải là một quốc gia, mà là một dự án khủng bố do Washington ủng hộ. Cách nói này nghe có vẻ điên rồ, nhưng nếu bạn hiểu về ngôn từ chính trị của Triều Tiên, thì thực ra đây chính là kiểu bài quen thuộc của họ.

Những lời phát biểu của Kim Jong-un được đưa ra trong bài diễn văn nhân kỷ niệm một ngày lễ quốc gia. Ông mô tả Israel như một cái bóng/“con rối” của chủ nghĩa đế quốc Mỹ, đồng thời khẳng định rằng mọi hành động của Israel ở Trung Đông—đặc biệt là cuộc xung đột với Palestine—đều do Washington thao túng từ phía sau. Đây không phải chuyện gì mới mẻ; trong suốt nhiều thập kỷ qua, Triều Tiên vẫn luôn tuyên truyền theo cách này, mô tả Mỹ và các đồng minh của họ là những kẻ xâm lược trên phạm vi toàn cầu. Bằng việc gọi Israel là một dự án khủng bố, Kim Jong-un đang củng cố câu chuyện đó, đồng thời cố gắng huy động sự ủng hộ trong nước, đưa ra trước thế giới hình ảnh về việc họ đang thách thức.

Phản ứng của cộng đồng quốc tế khá chia rẽ. Các nước phương Tây và Israel về cơ bản coi đây là một lần nữa Triều Tiên phóng đại quá mức. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ cho rằng những phát biểu này không mang tính xây dựng, và còn thúc giục Triều Tiên tập trung vào các cuộc đàm phán hủy bỏ/giảm trừ hạt nhân, thay vì những lời lẽ mang tính kích động. Phía Israel không có phản hồi chính thức, nhưng các nhận định cho rằng họ xem những lời này như một phần trong kịch bản có thể dự đoán của Triều Tiên. Tuy nhiên, một số quốc gia và tổ chức thân Palestine ở Trung Đông lại hưởng ứng quan điểm của Kim Jong-un, lan tỏa mạnh mẽ tuyên bố này trên mạng xã hội.

Nói thật, phát biểu này khó có khả năng làm thay đổi cục diện địa chính trị toàn cầu. Nhưng nó phản ánh một chiến lược liên tục của Triều Tiên: dùng những lời lẽ khiêu khích để duy trì tính “liên quan” của mình. Bằng cách công kích Israel, Kim Jong-un đang thu hút sự bài Mỹ/bất mãn chống phương Tây ở một số khu vực thuộc “phương Nam toàn cầu”, đồng thời cũng chuyển hướng sự chú ý của người ta khỏi những vấn đề trong nước—chẳng hạn như khó khăn kinh tế và các lệnh trừng phạt quốc tế. Việc đề cập đến sự ủng hộ của Washington cũng củng cố cho câu chuyện lớn hơn của Triều Tiên về sự thống trị/bá quyền của Mỹ.

Nhưng nhìn chung, các chuyên gia cho rằng những bình luận của Kim Jong-un chủ yếu nhằm tuyên truyền trong nước, chứ không phải thực sự muốn tác động đến các vấn đề ở Trung Đông. Triều Tiên gần như không tham gia trực tiếp vào cuộc xung đột giữa Israel và Palestine; các tuyên bố của họ thường chỉ mang tính biểu tượng, nhằm duy trì sự phù hợp với một số phe/nhóm theo hệ tư tưởng nhất định.

Bạn có thể thấy rõ mức độ chia rẽ qua các cuộc thảo luận trên mạng xã hội. Có người chế giễu lời lẽ của Kim Jong-un, có người nghiêm túc bàn về cuộc xung đột Israel-Palestine. Một bình luận của một cư dân mạng rất chua chát: “Việc Kim Jong-un gọi ai đó là một dự án khủng bố có phần mỉa mai, dù sao ông ta cũng nắm trong tay vũ khí hạt nhân và các trại lao cải.” Nhưng cũng có người lại xem lời của ông là một quan điểm hiếm hoi có sự đồng thuận về chính sách ngoại giao của Mỹ.

Tóm lại, dù tuyên bố của Kim Jong-un khó có thể dẫn đến hành động thực tế, thì nó đang củng cố lập trường chống phương Tây của Triều Tiên. Điều này cũng nhắc nhở chúng ta rằng chính trị toàn cầu phức tạp đến mức nào, khi các liên minh và đối đầu đan xen vào nhau. Chừng nào tình hình Trung Đông còn tiếp tục căng thẳng, Triều Tiên vẫn còn phải đối mặt với những thách thức của chính mình, thì những tuyên bố như thế này sẽ tiếp tục là công cụ để Bình Nhưỡng lên tiếng trên sân khấu thế giới. Giờ chỉ còn chờ xem những lời lẽ đó sẽ khơi dậy đối thoại có ý nghĩa, hay cuối cùng chỉ biến mất trong tiếng ồn của chính trị toàn cầu.