Vừa mới phát hiện ra điều gì đó khá đáng lo ngại xuất phát từ El Paso. ICE vừa âm thầm thay đổi câu chuyện về cách một người Cuba bị giam giữ đã chết tại trại tạm giam trên Fort Bliss vào tháng Một. Ban đầu họ nói đó là "tình trạng y tế khẩn cấp," nhưng giờ đây họ thừa nhận đó là "sử dụng lực lượng tự phát" bởi nhân viên cố gắng "ngăn chặn anh ta tự làm hại chính mình." Đó... là một sự thay đổi đáng kể.

Tên người đó là Geraldo Lunas Campos, 55 tuổi, đã ở Mỹ gần 20 năm trước khi bị bắt vào năm ngoái. Kết quả khám nghiệm tử thi cho thấy anh chết vì ngạt thở—không thể thở do áp lực lên cổ và ngực khi bị hạn chế về thể chất. Người khám nghiệm y tế địa phương kết luận đó là một vụ giết người, đây rõ ràng là lần đầu tiên xảy ra với một người bị giam giữ bởi ICE liên quan đến nhân viên trong ít nhất 15 năm.

Điều tồi tệ hơn là nhiều người bị giam giữ tại đó cho biết Lunas Campos đã cầu xin thuốc hen suyễn của mình trong nhiều ngày. Các nhân viên canh giữ từ chối và đe dọa anh ta bằng cách cách ly. Vào ngày 3 tháng 1, anh ta được cho là "cố gắng tự tử," kích hoạt phản ứng. Các người bị giam mô tả nghe thấy như có ai đó bị đập mạnh xuống sàn hoặc vào tường, rồi nghe thấy anh ta thở hổn hển rằng không thể thở nữa. Sau đó là im lặng.

Cơ sở này thực sự là một mớ hỗn độn. Trại East Montana được xây dựng chỉ trong hai tháng vào mùa hè năm ngoái sau khi chính phủ giao một hợp đồng trị giá 1,2 tỷ đô la cho một công ty nhỏ của Virginia tên là Acquisition Logistics, vốn không có kinh nghiệm vận hành các cơ sở giam giữ. Không có chính sách rõ ràng về việc khi nào các nhà thầu có thể sử dụng vũ lực. Các nhà thầu chỉ được đào tạo 40 giờ—so sánh với hơn 42 ngày đào tạo mà các nhân viên ICE bình thường thường nhận được.

Từ giữa tháng 12, đã có ba người chết tại đó trong vòng sáu tuần. Một người đàn ông Guatemala vào đầu tháng 12 qua đời do suy gan và suy thận sau khi nhập viện, Lunas Campos vào tháng Một, rồi một người bị giam khác vài tuần sau đó. ICE đã chuyển người thứ ba đến bệnh viện quân đội thay vì khám nghiệm tử thi địa phương, nên kết quả khám nghiệm của anh ta không công khai.

DHS đã phản ứng mạnh mẽ để bảo vệ, tuyên bố rằng Lunas Campos "kháng cự dữ dội" và "tiếp tục cố gắng tự tử." Họ còn đưa ra tuyên bố kỳ quặc này: "Đây là dịch vụ chăm sóc sức khỏe tốt nhất mà nhiều người lạ mặt từng nhận được trong đời. Không có tội phạm nào trong lịch sử nhân loại được điều trị tốt hơn những người nhập cư trái phép tại Hoa Kỳ." Đó... không phải là lời bào chữa họ nghĩ.

Câu hỏi thực sự bây giờ là liệu các công tố viên địa phương có can thiệp hay không. Đại diện Quốc hội Veronica Escobar, người đã nhiều lần thăm trại, nghĩ rằng họ có thể có thẩm quyền vì nhân viên dường như là nhà thầu, không phải nhân viên liên bang, nên có thể không được hưởng cùng quyền miễn trừ. Văn phòng công tố viên El Paso vẫn đang nghiên cứu xem có thể truy tố hay không.

Đây là loại tình huống mà các cái chết có thể phòng ngừa phản ánh những thất bại lớn trong đào tạo và giám sát. Khi bạn để một nhà thầu tư nhân vận hành một cơ sở giam giữ với ít kinh nghiệm, đào tạo không đầy đủ và chính sách sử dụng vũ lực mập mờ, những kết quả này gần như là điều tất yếu. Các chuyên gia gọi đây là một vấn đề về trách nhiệm giải trình ở cấp độ cao hơn.