Mình vừa nhận ra một điều rất quan trọng khi theo dõi thị trường crypto những năm qua. Có năm cái này trong Phật giáo gọi là tham sân si mạn nghi, và chúng lại chính là thứ phá hủy tài khoản của hầu hết mọi người trong giai đoạn bull market.

Thứ nhất là vấn đề nghi ngờ. Mình thấy rất nhiều bạn vào thị trường nhưng cứ lúc nào cũng hoang mang, thiếu quyết đoán. Giá lên một chút là sợ bỏ lỡ, nhưng vừa mua xong lại lo sợ. Cứ thế mà dao động theo cảm xúc, không có kế hoạch gì cả.

Rồi đến cái tham lam. Khi thị trường tốt, mọi người đều muốn ăn hết cơm, sợ bỏ lỡ bất kỳ cơ hội nào. Họ cứ tăng vị thế, tăng vị thế mà không có stop loss. Chỉ đến khi thị trường quay đầu thì mới hối hận, lúc đó đã quá muộn.

Thứ ba là kiêu ngạo. Mình gặp nhiều bạn kiếm được vài ngàn đô la là bắt đầu coi thường người khác, bảo bạn bè rằng mình thông minh hơn những nhà phân tích. Cái tâm lý này rất nguy hiểm vì nó khiến bạn bỏ qua những cảnh báo hợp lý.

Giai đoạn đầu và giữa của bull market là lúc mà sự giận dữ gây hại nhiều nhất. Khi gặp một vài lần thua lỗ, mọi người trở nên tức giận, chửi bới các nhà phân tích, rồi cắt lỗ bán tháo. Đó là sai lầm lớn nhất. Nếu bạn không kiểm soát được cảm xúc này, bạn sẽ bị loại khỏi trò chơi quá sớm.

Cuối cùng là vô minh, tức là không học hỏi. Mình hay thấy người chơi crypto nhưng không bao giờ đọc whitepaper, không hiểu công nghệ, chỉ nghe lời đồn rồi ăn theo. Khi thị trường xấu đi, họ chẳng biết tại sao mình thua, chỉ biết trách thị trường.

Thực ra, hiểu rõ tham sân si mạn nghi là gì và cách chúng ảnh hưởng đến quyết định của bạn, đó là bước đầu tiên để tồn tại lâu dài trong thị trường này. Không phải ai cũng có thể vượt qua được năm cái này, nhưng những ai làm được thì họ sẽ là những người cuối cùng còn đứng yên khi bull market kết thúc.